2002 - T. de Bruijn

T. de Bruijn, Een Hollandse schoolmeester in Transvaal. Het korte, maar bewogen leven van Willem Daniël Vahrmeijer (1866-1901), in: Gens Nostra 2002.
De uitreiking was op 11 december 2002 op het gemeentearchief te Rotterdam, bij de Nederlandse Genealogische Vereniging, afdeling Rotterdam, waar de heer T. de Bruijn zijn prijs in ontvangst mocht nemen.
Het juryrapport:

Nederlandse Aanmoedigingsprijs voor Genealogie 2002

Het doet de jury genoegen om voor de tweede maal de winnaar van de Nederlandse Aanmoedigingsprijs voor Genealogie te mogen bekendmaken. Evenals vorig jaar hebben zich een bemoedigend aantal kandidaten aangemeld bij het secretariaat om voor bekroning in aanmerking te komen. Ook zijn van de zijde van de landelijke genealogische bladen voor het eerst een aantal eerste publicaties onder de aandacht van de jury gebracht en dat is een verheugende ontwikkeling, waarmee het doel van de prijs - het stimuleren van de beoefening van de genealogie in Nederland - extra onderstreept wordt.

Ook dit jaar waren de inzendingen divers van aard. Naar het oordeel van de jury sprongen drie publicaties met stip naar voren. Op al deze artikelen waren een of meerdere criteria, waarop de jury haar keuze baseert - originaliteit, diepgang, visie en vernieuwing - van toepassing.

Evenals vorig jaar was het geen gemakkelijke taak om tot een uiteindelijke voordracht te komen ten behoeve van het bestuur van de Stichting, die de Nederlandse Aanmoedigingsprijs voor Genealogie heeft ingesteld. Na rijp beraad is de heer T. de Bruijn uit Oss als winnaar van de Nederlandse Aanmoedigingsprijs voor Genealogie voor 2002 uit de bus gekomen. Hij publiceerde in het juli/augustus nummer 2001 van Gens Nostra een veelbelovend artikel onder de titel: Een Hollandse schoolmeester in Transvaal. Het korte, maar bewogen leven van Willem Daniël Vahrmeijer (1866-1901).

Met de bekroning van dit artikel wil de jury aandacht vragen voor de mogelijkheden, die het 19e-eeuwse bronnenmateriaal biedt voor genealogische diepgang en inhoudelijke onderbouwing. De 19e-eeuwse bronnen (met uitzondering uiteraard van de Burgerlijke Stand en het Bevolkingsregister) worden naar het oordeel van de jury nogal eens veronachtzaamd. Veelal wordt veel energie gestoken in het opvoeren en "aankleden" van oudere generaties, terwijl de 19e-eeuse voorouders er wat bekaaider vanaf komen. Bovendien is het artikel van de heer De Bruijn een mooi voorbeeld van een relatief weinig beoefend genealogisch genre, de biografische schets, waarin het leven van een bepaalde voorouder centraal staat en verder wordt uitgediept.

In het artikel van de heer De Bruijn wordt het leven en de loopbaan van de hoofdpersoon nauwkeurig in kaart gebracht binnen zijn sociale en historische context, waarbij de auteur creatief gebruik maakt van secondaire literatuur en minder voor de hand liggende 19e-eeuwse bronnen. In een spannend relaas, waarin veel treffende details een plaats gevonden hebben, worden de lotgevallen van onderwijzer Vahrmeijer op de voet gevolgd tot aan zijn standrechtelijke executie tijdens de Boerenoorlog in Zuid-Afrika. Aanleiding tot het schrijven van deze biografische schets vormde een familie-overlevering dat Vahrmeijer "door de Engelsen is doodgeschoten". Dat gegeven wordt door een nauwkeurig onderzoek, waarbij talloze archiefbewaarplaatsen en musea (tot in Zuid-Afrika) bezocht werden, in de breedte gedocumenteerd en - heel belangrijk - voor het nageslacht vastgelegd. De heer De Bruijn kan met deze - opvallend goed geïllustreerde - publicatie als voorbeeld dienen voor medegenealogen, die inspiratie zoeken in het recente en wat minder recente verleden voor de verdere aankleding van hun familiegeschiedenis. Het artikel van de heer De Bruijn wordt in Gens Nostra gevolgd door een Stamreeks Vahrmeijer, waaraan ook Mr. P. Vahrmeijer en H.M. Hoeksema hun medewerking hebben verleend. De bekroning met de Nederlandse Aanmoedigingsprijs voor Genealogie voor 2002 geldt nadrukkelijk voor de bijdrage van de heer De Bruijn.