2005 - Bisoendajal Birjmohan

Bisoendajal Birjmohan, Surinaamse Parelen uit Brits Indië.
Vanwege het ‘buitenlands’ karakter werd de prijs van 2005 uitgereikt in de Beresteynzaal van het Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag.
Het juryrapport:

Nederlandse Aanmoedigingsprijs voor Genealogie voor het jaar 2005

Sinds de oprichting van de stichting, die de Nederlandse Aanmoedigingsprijs voor Genealogie beschikbaar stelt in 2000, is de prijs 3 maal uitgereikt. De eerste laureaat (voor het jaar 2000) was de heer A.A. van Nostrum voor zijn bijdrage in de Brabantse Leeuw, getiteld De geboorte van een naam. Van Stoopen via Haestricht naar Nostrum. In 2001 werd de prijs toegekend aan een artikel in Gens Nostra onder de titel Een Hollandse schoolmeester in Transvaal. Het korte, maar bewogen leven van Willem Daniël Vahrmeijer (1866-1901) van de hand van de heer T. de Bruijn. De Nederlandse Aanmoedigingsprijs voor Genealogie ging in 2003 naar twee dames, Mieke Gosselink en Dimphy van Gerven voor hun boek Aan de tafel van..., waarin de geschiedenis van huizen en bewoners van een van de oudste straat van Eindhoven (de Heilige Geeststraat beschreven wordt. In 2002 en 2004 werd de prijs niet uitgereikt.

Door omstandigheden kan de jury eerst nu haar oordeel uitspreken over de genealogische publicaties, die in het jaar 2005 zijn gepubliceerd en ter beoordeling zijn ingezonden. Het verbaast de jury dat zo weinig genealogen hun eerste publicatie op dit gebied bij de stichting aanmelden voor een eventuele bekroning met de Nederlandse Aanmoedigingsprijs voor Genealogie, de enige jaarlijkse landelijke prijs voor genealogen, die voor het eerst op dit gebied een op schrift gestelde bijdrage aan de openbaarheid prijs durven geven. Steeds meer mensen, jong en oud, zoeken naar hun wortels, naar een band met het verleden, de regio van oorsprong, de uniciteit van hun bestaan, juist in deze tijd van globalisering. Veel in ons leven is aan verandering onderhevig, maar iemands voorouders liggen vast verankerd in het verleden en dat maakt genealogie een spannende bezigheid, waarin met creativiteit en doorzettingsvermogen onverwachte resultaten geboekt kunnen worden.

Het aantal inzendingen voor 2005 bleef helaas onder de verwachting van de jury, maar er waren gelukkig wel twee inzendingen, die er echt uitsprongen. Het bleek moeilijk een keuze te maken, maar aangezien slechts inzending bekroond kan worden, koos de jury uiteindelijk voor het boek van de heer Bisoendajal Birjmohan, getiteld Surinaamse Parelen uit Brits Indië. Met de bekroning van zijn werk wil de jury aandacht vragen voor de vaak moeilijke omstandigheden waarin mensen met voorouders uit de vroegere Nederlandse koloniën te maken krijgen. Tegelijk is dit boek van de heer Birjmohan een voorbeeld van wat nog wel mogelijk is, ook voor allochtone Nederlanders die zich recentelijk in Nederland gevestigd hebben. De laatste decennia zijn steeds meer mensen in Nederland komen wonen met een niet-Nederlandse afstamming. Hun nakomelingen zullen zich over enige tijd mogelijk ook gaan interessen voor genealogie en op zoek gaan naar hun wortels. Het is daarom zo belangrijk, dat mensen die nu nog banden hebben met hun land van herkomst de hun bekende feiten vastleggen zodat toekomstige generaties daar hun genealogische voordeel mee kunnen doen.

De auteur stamt af van Brits-Indische contractarbeiders (veelal afkomstig uit het voormalige Hindoestan), die naar Suriname werden overgebracht om het tekort aan arbeidskrachten aan te vullen. Hij is de in 1924 geboren zoon van Feku Birjmohan (ca. 1869-1934) en zijn vrouw Samundari (1897-1954). Dit echtpaar kreeg in totaal 11 kinderen die op hun beurt weer gezorgd hebben voor uitgebreid nageslacht. Voor zijn familiegeschiedenis baseert de auteur zich op archiefbronnen en literatuur, maar vooral op mondelinge overlevering (‘oral history’). Hij schetst de moeilijke omstandigheden waarin Indische contractarbeiders in Suriname in de 19e en 20e eeuw moesten werken (met veel gevoel voor treffende details) en hun sociaal achtergestelde positie. Gelukkig is er ook gelegenheid om het maatschappelijke succes van tal van familieleden uit latere generaties te beschrijven. De jury heeft veel waardering voor de wijze waarop de heer Birjmohan zijn familiegeschiedenis heeft geplaatst in de brede context van de Hindoestaanse achtergrond van zijn familie. Veel ruimte wordt besteed aan traditionele Hindoefeesten en het Hindoestaanse huwelijksritueel in Suriname. Juist het vastleggen van deze culturele en godsdienstige gebruiken is voor de huidige en latere generaties van belang, zodat zij hun unieke herkomst kunnen leren begrijpen en waarderen. Lof verdient de auteur ook voor zijn doorzettingsvermogen om zoveel herinneringen van hemzelf en anderen tot een familiegeschiedenis samen te smeden. Kortom, de jury bekroont dit boek vol overtuiging met de Nederlandse Aanmoedigingsprijs voor Genealogie voor het jaar 2005 en ziet in het werk van de heer Birjmohan ook een uitdaging voor velen om recente genealogische en andere gegevens uit mondelinge bronnen en overleveringen tijdig vast te leggen in een familiegeschiedenis, die niet per se tien of meer generaties terug hoeft te gaan. Een bewonderswaardig voorbeeld, dat navolging verdient.