2013 - Sjors Zanoli

Tijdens het Famillement in de Hooglandse Kerk op 8 oktober 2014 is door de voorzitter van de jury van de Nederlandse Prijs voor Genealogie, Léon van der Hoeven, deze prijs uitgereikt aan Sjors Zanoli voor zijn publicatie:
Sjors Zanoli, 'Vragen om een reispenning. Mijn reizende voorouders Arend Peeks en Maria Heuvelman'. In: Drents Genealogisch Jaarboek van 2012. 

Het juryrapport:

Nederlandse Prijs voor Genealogie 2012-2013



Eind vorige eeuw kwam een genealoog die onbekend wilde blijven op het idee een genealogische prijs in het leven te roepen. Deze prijs was aanvankelijk bedoeld als aanmoedigingsprijs en de weldoener zag deze als stimulans graag uitgereikt aan jonge genealogen bij wie uit een eerste publicatie naar voren was gekomen dat zij veelbelovend waren. In het allereerste jaar dat deze prijs zou worden uitgereikt viel ook de naam Sjors Zanoli. Hij vertelde in het jeugdnummer van Gens Nostra iets over zijn afkomst onder de titel “In gesprek met een reiziger”.  In zijn toespraak op de nieuwjaarsborrel 2000 in het NGV-verenigingscentrum van Naarden noemde de directeur dhr. Zanoli als jongste medewerker: 16 jaar. Hij leek toen de ideale kandidaat als prijswinnaar. Maar er was iets statutairs waardoor hij niet in aanmerking kwam voor de prijs. We zijn intussen 14 jaar verder en het recht heeft toch zijn loop gekregen. De jury heeft besloten de Nederlandse Prijs voor Genealogie 2012-2013 uit te reiken aan dhr. Sjors Zanoli voor zijn artikel “Vragen om een reispenning. Mijn reizende voorouders Arend Peeks en Maria Heuvelmans” dat verscheen in het Drents Genealogisch Jaarboek 2013.

In 2000 vertelde dhr. Zanoli over zijn afkomst: hij behoort tot de Reizigers, een bevolkingsgroep die door velen wordt omschreven als woonwagenbewoners. Het gaat hier om een groep Nederlanders die een cultuur heeft die afwijkt van de cultuur van degenen die in een huis wonen en die door de Reizigers worden omschreven als Burgers. Reizigers leidden, zeker in vroeger tijden, een zwervend bestaan en er was vaak sprake van armoede, soms grote armoede. Dat is een reden waarom het nogal eens moeilijk is om hen genealogisch goed te traceren. Ze woonden overal en nergens en hadden geen of weinig bezittingen. In de archieven die Burgers voor hun genealogisch onderzoek doorspitten, zal er dus weinig over Reizigers zijn te vinden. Reizigers sloten geen burgerlijk huwelijk: er werd getrouwd volgens de “woonwagenwet”. In het bekroonde artikel wordt gesproken over “trouwen onder de eikenboom” waarbij één hunner als woordvoerder optrad met een scharenslijpersformulier.
In “Vragen om een reispenning” laat dhr. Zanoli zien dat er over Reizigers en hun voorouders toch veel is te vinden. Maar daarvoor moet in andersoortige archieven worden gezocht zoals in tuchthuisarchieven, archieven van de Rechtbank van Eerste Aanleg, van Binnenlandse Zaken en van de Maatschappij van Weldadigheid. En bij bijvoorbeeld de geboorte van kinderen uit een niet-burgerlijk huwelijk in de 19e eeuw laat Zanoli zien dat het aan te raden is om eens in de 19e-eeuwse doopboeken te kijken. Bij zijn onderzoek heeft hij met veel doorzettingsvermogen vaak minder gebaande genealogische paden betreden en daar een indrukwekkende hoeveelheid informatie weten te vinden. Daardoor heeft het leven van enige van zijn voorouders kleur gekregen. Hij laat zien dat ook mensen van redelijk gegoede afkomst hun burgerbestaan opgaven en gingen zwerven, vaak als gevolg van de schrijnende economische omstandigheden van eind 18e/begin 19e eeuw. Zo ontstaat een boeiend beeld van een andere wereld naast de wereld van de Brave Burger, een wereld met zijn eigen mores. Hoewel het artikel hier en daar ontsierd wordt door fouten die de redactie had kunnen vermijden –zo is er bijvoorbeeld sprake van bijna freudiaanse typefouten als “zwevende en rond-drekkende lieden” en zijn er soms namen verwisseld- was dit geen hindernis voor het verlenen van de prijs. Zanoli is gebleken een doorzetter te zijn, een genealoog pur sang die niet schroomt naar voorouders te zoeken en over hen te publiceren terwijl menig Brave Burger deze informatie liever onder de pet zou willen houden. Dit verdient navolging en aanmoediging en de prijs. De jury hoopt van harte dat Zanoli zal doorgaan met de speurtocht naar zijn bijzondere voorouders  en ons nog vaak zal verrassen met publicaties over onderzoek buiten de gebaande paden.